Τετάρτη, 28 Ιανουαρίου 2015

70 χρόνια από το Ολοκαύτωμα



27 Ιανουαρίου - Διεθνής Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος

70 χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την αποκάληψη της φρίκης του ναζιστικού στρατοπέδου συγκέντρωσης Auschwitz-Birkenau.

1.100.000 άνθρωποι εκτελέστηκαν από τους Ναζί, μεταξύ των οποίων 1.000.000 Εβραίοι από διάφορες χώρες της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων και 50.000 περίπου Ελλήνων Εβραίων.
 
 Ποτέ ξανά...
Διαβάστε περισσότερα »

Δευτέρα, 26 Ιανουαρίου 2015

Εκλογές 1936: Οι τελευταίες προπολεμικές εκλογές

Στις 26 Ιανουαρίου 1936 διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές  από την κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Δεμερτζή. Οι εκλογές διεξήχθησαν με το σύστημα της απλής αναλογικής και σε αυτές συμμετείχαν 1.278.085 ψηφοφόροι που αντιπροσώπευαν το 20,86% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων (6.127.593).

Το Κόμμα των Φιλελευθέρων του Θ. Σοφούλη αναδεικνύεται πρώτη δύναμη με 126 έδρες. Ακολουθεί το Λαϊκό Κόμμα του Π. Τσαλδάρη με 73 έδρες. Για πρώτη φορά μπαίνει στη Βουλή το ΚΚΕ με το σχήμα του Παλλαϊκού Μετώπου και καταλαμβάνει 15 έδρες.



Αυτές ήταν οι τελευταίες εκλογές του Μεσοπολέμου. Τα κόμματα δεν κατόρθωσαν να σχηματίσουν κυβέρνηση και έτσι παρέμεινε η μεταβατική κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Δεμερτζή. Στις 13 Απριλίου 1936 ο Δεμερτζής πέθανε και με τις ψήφους των βενιζελικών (πλην του Γεωργίου Παπανδρέου) και των λαϊκών την πρωθυπουργία ανέλαβε ο Ιωάννης Μεταξάς, που είχε λάβει στις εκλογές μόλις 3,94% και 7 έδρες με το Κόμμα των Ελευθεροφρόνων. Στις 4 Αυγούστου του ίδιου έτους ο Μεταξάς, σε συμφωνία με τον βασιλιά Γεώργιου Β΄, ανέστειλε την ισχύ άρθρων του Συντάγματος και επέβαλε δικτατορικό καθεστώς.
Διαβάστε περισσότερα »

Τρίτη, 30 Δεκεμβρίου 2014

Η δίκη των δολοφόνων του Λαμπράκη

Στις 30 Δεκεμβρίου 1966, τρία χρόνια μετά τη δολοφονία του βουλευτή Γρηγόρη Λαμπράκη, το Κακουργοδικείο Θεσσαλονίκης εκδίδει την απόφασή του. Όλοι οι κατηγορούμενοι αξιωματικοί της Αστυνομίας αθωώνονται από τους ενόρκους παμψηφεί. 




Οι Σπύρος Γκοτζαμάνης και Εμμανουήλ Εμμανουηλίδης δέχθηκαν τις βαρύτερες ποινές, για τις κατηγορίες της φυσικής αυτουργίας, της ηθικής αυτουργίας και της συνέργειας σε φυγάδευση: 11 και 8½ χρόνια κάθειρξη αντίστοιχα. Ο Χρήστος Φωκάς καταδικάστηκε σε 15μηνη φυλάκιση για τον τραυματισμό του βουλευτή Γιώργου Τσαρουχά, ενώ οι υπόλοιποι 6 (εκ των συγκεντρωθέντων «αντιφρονούντων», ανάμεσά τους ο Ξενοφών Γιοσμάς, γνωστός δοσίλογος και συνεργάτης των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής) σε ποινές φυλάκισης από τρεις μήνες μέχρι ένα χρόνο, με την κατηγορία της διατάραξης κοινής ειρήνης.
Διαβάστε περισσότερα »

Κυριακή, 28 Δεκεμβρίου 2014

Εϋνάρδος (1775-1863)

Στις 28 Δεκεμβρίου 1775 γεννιέται στη Λυών της Γαλλίας ο Ζαν-Γκαμπριέλ Εϋνάρ ή, επί το ελληνικότερον, Ιωάννης-Γαβριήλ Εϋνάρδος.




Ήταν Ελβετός τραπεζίτης, τιμημένος με τον τίτλο του ευεργέτη του ελληνικού έθνους και πρωτοπόρος φωτογράφος. Υπήρξε μεγάλος φιλέλληνας και υποστηρικτής της επανάστασης του 1821.

Το 1814 συμμετείχε στο συνέδριο της Βιέννης, όπου γνώρισε και σχετίστηκε με τον Καποδίστρια. Εμπνεόμενος από αυτόν, προσχώρησε στο κίνημα του φιλελληνισμού. Κατά την επανάσταση του '21 διέθεσε τεράστια ποσά υπέρ των Ελλήνων και παρενέβη επανειλημμένα στην ευρωπαϊκή διπλωματία υπέρ τών ελληνικών δικαίων.

Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια ο Εϋνάρδος επέδειξε προσωπικό ενδιαφέρον για τη συγκρότηση της ελληνικής εθνικής οικονομίας και συνέβαλε καταλυτικά στην ίδρυση της Εθνικής Χρηματιστικής Τράπεζας, της οποίας διατέλεσε και επίτιμος διοικητής. Το 1847 αντιμετώπισε με σθένος τις υπερβολικές απαιτήσεις των Άγγλων τραπεζιτών για το δάνειο που είχαν χορηγήσει το 1832 στην Ελλάδα και πλήρωσε ο ίδιος μισό εκατομμύριο χρυσά φράγκα για να τους ικανοποιήσει.

Στο μεταξύ, αμέσως μετά την εφεύρεση της δαγκεροτυπίας το 1839, άρχισε να φωτογραφίζει. Ήταν από τους πρωτοπόρους της φωτογραφίας και έβγαλε τις περισσότερες από τις δαγκεροτυπίες του μεταξύ του 1842 και του 1863, απαθανατίζοντας οικογενειακές στιγμές, το μέγαρό του, τοπία, τους υπηρέτες του καθώς και αρκετές αυτοπροσωπογραφίες.

Πέθανε στις 5 Φεβρουαρίου 1863 στη Γενεύη.

Προς τιμήν του, η Εθνική Τράπεζα έχει ονομάσει "Μέγαρο Εϋνάρδου" το κτήριο που στεγάζει το Μορφωτικό της Ίδρυμα, στη συμβολή των οδών Αγίου Κωνσταντίνου και Μενάνδρου, στο κέντρο της Αθήνας. Το όνομά του έχει επίσης δοθεί σε δρόμο του Δήμου Αθηναίων.
Διαβάστε περισσότερα »

Δευτέρα, 24 Νοεμβρίου 2014

Η "μαύρη λίστα" του Χόλιγουντ



Το Αμερικανικό Κογκρέσο καταδικάζει με συντριπτική πλειοψηφία δέκα καλλιτέχνες του Χόλιγουντ που αρνούνται να συνεργαστούν με την Επιτροπή Αντιαμερικανικών Ενεργειών του γερουσιαστή Τζόζεφ Μακάρθι και να καταδώσουν συναδέλφους τους κομμουνιστές.

Την επόμενη μέρα οι διευθυντές των εταιρειών του Χόλιγουντ αποφάσισαν ότι οι δέκα καλλιτέχνες θα απολυθούν από τις εταιρείες τους χωρίς αποζημίωση και δεν θα ξαναπροσληφθούν από κανέναν μέχρι να καταστεί σαφές ότι δεν είναι κομμουνιστές. Η "μαύρη λίστα" του Χόλιγουντ ήταν γεγονός και έμελλε να εμπλουτιστεί περαιτέρω κατά τις επόμενες δεκαετίες.
Διαβάστε περισσότερα »

Σάββατο, 1 Νοεμβρίου 2014

Μαρδοχαίος Φριζής: Ο ήρωας αξιωματικός που σκοτώθηκε καβάλα στο άλογό του


Ο Μαρδοχαίος Φριζής ήταν Έλληνας αξιωματικός εβραϊκής καταγωγής, ήρωας του Ελληνοϊταλικού Πολέμου του 1940 και ένας από τους ευφυέστερους αξιωματικούς του ελληνικού στρατού. Όταν ο ίδιος και οι άνδρες του δέχθηκαν επίθεση από ιταλικά αεροπλάνα ο Φριζής διέταξε τους υπόλοιπους να καλυφθούν στα χαρακώματα. Ο ίδιος όμως παρέμεινε έφιππος προκειμένου να μην πανικοβληθούν οι στρατιώτες του από τη σφοδρότητα της επίθεσης. Έτσι, έγινε εύκολος στόχος των ιταλικών αεροπλάνων που τον σφυροκόπησαν και τον αποτελείωσαν με μια βόμβα.


Ο Μαρδοχαίος Φριζής γεννήθηκε το 1893 στη Χαλκίδα σε πολύτεκνη οικογένεια. Το όνειρό του ήταν να γίνει αξιωματικός. Έδωσε εξετάσεις στη Σχολή Ευελπίδων, αλλά εγκατέλειψε τη σχολή. Γι' αυτό υπάρχουν δύο εκδοχές: α) ότι θεώρησε υποτιμητικό το ότι δεν ήρθε πρώτος και β) ότι εξαιτίας του ιουδαϊκού θρησκεύματος δεν έγινε δεκτός. Έδωσε εξετάσεις στο πανεπιστήμιο και πέτυχε στη Νομική. Την περίοδο εκείνη συνδέθηκε με τον Κονδύλη, στον οποίο εξέφρασε την επιθυμία του «να γίνει στρατιώτης». Μπήκε στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών, από την οποία αποφοίτησε το 1916. Έλαβε μέρος στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στην εκστρατεία στην Ουκρανία, και στη μικρασιατική εκστρατεία, όπου, κατά την υποχώρηση, πιάστηκε αιχμάλωτος στη Σμύρνη. Εβραίοι της πόλης πληροφορήθηκαν το γεγονός και συγκέντρωσαν χρήματα για να τον απελευθερώσουν, εκείνος όμως αρνήθηκε λέγοντας «Ό,τι είναι να γίνει θα γίνει για όλους». Ένα χρόνο αργότερα αφέθηκε ελεύθερος μαζί με τους υπόλοιπους Έλληνες αξιωματικούς. Το 1936 μετατέθηκε στην Κρήτη και του ανατέθηκε ο τομέας λογοκρισίας επί του Τύπου. Μετατέθηκε στο Δελβινάκι με την αιτιολογία ότι «δεν έκανε σωστά τη δουλειά του». Στο Δελβινάκι συνδέθηκε με τον Μητροπολίτη Ιωαννίνων και μετέπειτα Αρχιεπίσκοπο Σπυρίδωνα, ο οποίος τον επισκεπτόταν συχνά για να παίξουν σκάκι.

Ο Μ. Φριζής με τη σύζυγό του

Στον Πόλεμο του '40

Πριν ακόμη κηρυχθεί ο πόλεμος, ο Φριζής είχε εκπονήσει σχέδιο απώθησης του εχθρού σε περίπτωση επίθεσης, το οποίο είχε εγκριθεί από τον Παπάγο. Το πρωί της 28ης Οκτωβρίου 1940 τον βρήκε διοικητή του υποτομέα Δελβινακίου της 8ης Μεραρχίας. Η άμυνα του μετώπου Ηπείρου είχε ανατεθεί εξ ολοκλήρου στην 8η Μεραρχία. Η γραμμή άμυνας άρχιζε στα αριστερά από τα παράλια σύνορα Ελλάδας-Αλβανίας και στα δεξιά στηριζόταν στον Σμόλικα. Η διαταγή της 23ης Σεπτεμβρίου 1940 καθόριζε ότι "η Μεραρχία απεφάσισε να παρασύρη τον αντίπαλο επί της οργανωμένης άριστα τοποθεσίας Ελαία-Καλαμά κι από εκεί με αντεπιθέσεις να τον απορρίψη πέραν των συνόρων". Το σχέδιο όριζε ότι οι μονάδες προκάλυψης θα εκτελούσαν μαχόμενες υποχωρητικούς ελιγμούς μέχρι τη γραμμή άμυνας, παρασύροντας στην υποχώρησή τους τον εχθρό. Εκεί, οι μονάδες προκαλύψεως θα περνούσαν στα μετόπισθεν σαν εφεδρείες. 

Η 8η Μεραρχία ήταν την 27η Οκτωβρίου πανέτοιμη και πλήρως επιστρατευμένη. Μάλιστα το 39ο Σύνταγμα Ευζώνων Μεσολογγίου είχε προεπιστρατευθεί και πορευόταν προς την Ήπειρο για να ενταχθεί στην 8η Μεραρχία, ενώ την 28η Οκτωβρίου ήταν στο Αγρίνιο. Η διοίκηση των ελληνικών δυνάμεων ανατέθηκε στον Βασίλειο Βραχνό. Όταν άρχισε ο πόλεμος, οι 1.800 άνδρες του Δαβάκη αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν υπό την πίεση των 11.000 ανδρών της μεραρχίας ΤΖΟΥΛΙΑ, ενώ ο Δαβάκης τραυματίστηκε την έκτη ημέρα και αποχώρησε τραυματισμένος από το μέτωπο. Η ΤΖΟΥΛΙΑ επιτέθηκε με δύο έμβολα γύρω από τον Σμόλικα. Από την ΒΑ πλευρά επιτέθηκε με το 75% των δυνάμεών της (Βόρειο Συγκρότημα), ενώ το υπόλοιπο (Νότιο Συγκρότημα) επετέθη ΝΑ του Σμόλικα. Αν πετύχαινε η δράση του Νοτίου Συγκροτήματος της ΤΖΟΥΛΙΑ, θα απέκοπτε τον στρατό Ηπείρου με κίνδυνο κυκλώσεως της 8ης Μεραρχίας. Για την άμεση αντιμετώπιση του προβλήματος, ο Κατσιμήτρος διατάζει, την 31η Οκτωβρίου το βράδυ, τον Υποτομέα Αώου (Τάγμα Προκαλύψεως Κονίτσης) να συμπτυχθή νοτίως του Αώου βόρεια από το Βρυσοχώρι και να συνδεθή με το Απόσπασμα Μετσόβου, το οποίο εφεξής θα ανήκει στην 8η Μεραρχία. Έτσι, την 31η Οκτωβρίου το βράδυ, ο Υποτομέας Αώου και το Απόσπασμα Μετσόβου μαζί, αποτέλεσαν το Απόσπασμα Αώου του οποίου διοικητής ετέθη ο Αντισυνταγματάρχης Μαρδοχαίος Φριζής με στόχο την παρεμπόδιση του Νοτίου Συγκροτήματος της ΤΖΟΥΛΙΑ να κυκλώσει την 8η Μεραρχία περνώντας τον Αώο. Στις 10 Νοεμβρίου πήρε εντολή να κινηθεί στη δεξιά πλευρά του μετώπου για να σταματήσει την υποχώρηση. Τα κατάφερε και ταυτόχρονα προετοίμασε τους στρατιώτες του για την αντεπίθεση. Η ομάδα του Φριζή ήταν επίσης αυτή που συνέλαβε τους πρώτους αιχμαλώτους πολέμου - περίπου 700 Ιταλούς - και που κράτησε τη γέφυρα του Καλαμά απωθώντας τους «Κενταύρους». Στις 10 Νοεμβρίου στη διάβαση "Κλέφτης" οι Αλπινιστές του 9ου Συντάγματος, απελπισμένοι και εξουθενωμένοι, παραιτήθηκαν του αγώνα και σκορπίστηκαν προς Νότο, αφού εγκατέλειψαν κάθε είδους πολεμικό υλικό, νεκρούς και τη σημαία του 3ου Τάγματος του 9ου Συντάγματος Αλπινιστών. Η Χ Ομάδα Αναγνωρίσεως καταδίωξε τα απομεινάρια του 1ου Τάγματος του 9ου Συντάγματος, όπου έπεσε μαχόμενος ο διοικητής του 9ου Συντάγματος της Τζούλια. Δεκάδες Αλπινιστές, σκόρπιοι και πεινασμένοι, παραδίδονταν όλη την ημέρα σε τμήματα της Μεραρχίας Ιππικού. Το Απόσπασμα Σπηλιωτοπούλου συνέλαβε 60 αιχμαλώτους. Ο Μαρδοχαίος Φριζής, υλοποιώντας τη διαταγή του Β΄ Σώματος Στρατού της 7ης Νοεμβρίου για περικύκλωση της ΤΖΟΥΛΙΑ, διέταξε μία Ημιλαρχία της 1ης Επιλαρχίας του 3ου Συντάγματος Ιππικού να καταδιώξει τα απομεινάρια του 8ου Συντάγματος της ΤΖΟΥΛΙΑ προς Κόνιτσα, ενώ ο 2ος Λόχος του Τάγματος Κονίτσης θα τους περίμενε στο ύψωμα Σουσνίτσα κοντά στο χωριό Ελεύθερο. Οι Αλπινιστές αιφνιδιάστηκαν από την ενέδρα και είχαν 300 νεκρούς. 700 αλπινιστές από το 8ο Σύνταγμα παραδόθηκαν. Οι υπόλοιποι Αλπινιστές που ξέφυγαν, περίπου 7.500 άνδρες, πέρασαν στην Κόνιτσα και από εκεί, μαχόμενοι και με μεγάλες απώλειες, για ανασυγκρότηση στην Πρεμετή, όπου στις 15 Νοεμβρίου ήταν πάλι ετοιμοπόλεμοι υπό τον Στρατηγό Νάσσι. Στη συνέχεια ο Μαρδοχαίος Φριζής ελευθέρωσε την Κόνιτσα και προχώρησε στο αλβανικό έδαφος, ανακόπτοντας την προέλαση των Ιταλών και επιτυγχάνοντας την αναστροφή του μετώπου.


Ο θάνατός του

Στις 5 Δεκεμβρίου, βορειοανατολικά της Πρεμετής, ο Φριζής και οι άνδρες του δέχθηκαν επίθεση από ιταλικά αεροπλάνα. Ο Φριζής έδωσε εντολή στους στρατιώτες του να πέσουν στα χαρακώματα, παρ' όλα αυτά, για να μην υπάρξει πανικός στους στρατιώτες, ο ίδιος παρέμεινε καβάλα στο άλογό του και συνέχισε να τους εμψυχώνει. Ως καβαλάρης έγινε εύκολος στόχος για τα εχθρικά αεροπλάνα. Στην αρχή δεχτηκε βολές από το αεροπορικό πολυβόλο και έπειτα μία βόμβα τον αποτελείωσε. Σύμφωνα με αφήγηση του εγγονού του, επίσης Μαρδοχαίου Φριζή, ο ιερέας του στρατεύματος τού έκλεισε τα μάτια με την επιθανάτια εβραϊκή προσευχή: «Άκουσε Ισραήλ, ο Κύριος ο Θεός σου, ο Κύριος είναι ένας».

Μετά θάνατον τιμές

Μετά τη θυσία του Φριζή, ο Μεταξάς και οι επικεφαλής των Ενόπλων Δυνάμεων έστειλαν συλλυπητήρια τηλεγραφήματα στα οποία τον υμνούσαν για το θάρρος και την ανδρεία του. Προτομές του έχουν τοποθετηθεί έξω από το Πολεμικό Μουσείο στο Καλπάκι, στη γενέτειρά του τη Χαλκίδα και στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών. Μια οδός του Δήμου Αθηναίων, κοντά στα σύνορα με το Ψυχικό, φέρει, επίσης, το όνομά του. Τα οστά του αναγνωρίστηκαν στην Αλβανία το 2002 και η σορός του βρίσκεται πια στο Ισραηλιτικό Νεκροταφείο Θεσσαλονίκης. Έχουν εκφραστεί διχογνωμίες ως προς το αν έπεσε με τον βαθμό του Συνταγματάρχη, που του απονεμήθηκε επ' ανδραγαθία για τη νίκη επί της ΤΖΟΥΛΙΑ, ή με τον βαθμό του Αντισυνταγματάρχη και ο βαθμός του Συνταγματάρχη του αποδόθηκε τιμητικά μετά θάνατον, και κατά συνέπεια με το αν ήταν ο πρώτος ανά βαθμό ανώτερος αξιωματικός που έπεσε στον ελληνοϊταλικό μέτωπο. Πάντως κανείς δεν αμφισβητεί τη φιλοπατρία, το ακέραιο ήθος του, τον ηρωισμό και την προσφορά του.


Διαβάστε περισσότερα »

Τετάρτη, 29 Οκτωβρίου 2014

Οι "επώνυμοι" στην πρώτη γραμμή

Πολλοί πνευματικοί άνθρωποι της εποχής έδωσαν πρώτοι το παρών στην πρώτη γραμμή του μετώπου του του Ελληνοϊταλικού Πολέμου του 1940-1941.



Ο λογοτέχνης Γιώργος Θεοτοκάς ("Αργώ") για να τον δεχτούν εθελοντή το ζήτησε ως ρουσφέτι από τον στρατηγό Σέργιο Γυαλίστρα. Ο Οδυσσέας Ελύτης κατατάχθηκε σαν ανθυπολοχαγός στην πρώτη γραμμή ("Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας"). Ο λογοτέχνης Ανδρέας Καραντώνης, ο ακαδημαϊκός Άγγελος Βλάχος (έγραψε "Το Μνήμα της Γριάς"), οι συγγραφείς Άγγελος Τερζάκης ("Ελληνική Εποποιία 1940-41), Λουκής Ακρίτας ("Οι Αρματωμένοι"), Γιάννης Μαγκλής, Διονύσιος Ρώμας (μετέπειτα βουλευτής), ο πολιτικός και υπουργός Γεώργιος Καρτάλης, ο βαρύτονος Ευάγγελος Μαγκλιβέρας, οι τενόροι Γ. Τουμπακάρης (έπεσε μαχόμενος ηρωικά) και Κώστας Σάμιος, οι ζωγράφοι Σπύρος Βασιλείου και Γιάννης Τσαρούχης (κρατούσε πάντα στα χέρια του μια δική του εικόνα της Παναγίας), οι ηθοποιοί Λάμπρος Κωνσταντάρας (τραυματίστηκε σε μάχη και όταν έγινε καλά ζήτησε να τον ξαναστείλουν στην πρώτη γραμμή), Διονύσης Παπαγιαννόπουλος (έφεδρος ανθυπολοχαγός στην πρώτη γραμμή), Ντίνος Ηλιόπουλος (ασυρματιστής του πυροβολικού), Παντελής Ζερβός (λοχίας στην πρώτη γραμμή), Νίκος Σταυρίδης (τραυματιοφορέας), Λυκούργος Καλλέργης, Θάνος Κωτσόπουλος, Μάνος Κατράκης, Στέλιος Βόκοβιτς, Γκίκας Μπινιάρης, Νάσος Χριστογιαννόπουλος, Φρίξος Θεοφανίδης, Μάκης Τζίνης, Στέφανος Πήλιος. Όλοι με ψυχή λέοντα στην πρώτη γραμμή. Δύο γενναίοι ηθοποιοί που σκοτώθηκαν ήταν οι Δήμος Αυγείας και Πάνος Παπακυριακόπουλος (ο γνωστός ως Πάνος Ντόλης).



Ο έφεδρος ανθυπολοχαγός Διονύσης Παπαγιαννόπουλος

Διαβάστε περισσότερα »