Τετάρτη, 29 Οκτωβρίου 2014

Οι "επώνυμοι" στην πρώτη γραμμή

Πολλοί πνευματικοί άνθρωποι της εποχής έδωσαν πρώτοι το παρών στην πρώτη γραμμή του μετώπου του του Ελληνοϊταλικού Πολέμου του 1940-1941.



Ο λογοτέχνης Γιώργος Θεοτοκάς ("Αργώ") για να τον δεχτούν εθελοντή το ζήτησε ως ρουσφέτι από τον στρατηγό Σέργιο Γυαλίστρα. Ο Οδυσσέας Ελύτης κατατάχθηκε σαν ανθυπολοχαγός στην πρώτη γραμμή ("Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας"). Ο λογοτέχνης Ανδρέας Καραντώνης, ο ακαδημαϊκός Άγγελος Βλάχος (έγραψε "Το Μνήμα της Γριάς"), οι συγγραφείς Άγγελος Τερζάκης ("Ελληνική Εποποιία 1940-41), Λουκής Ακρίτας ("Οι Αρματωμένοι"), Γιάννης Μαγκλής, Διονύσιος Ρώμας (μετέπειτα βουλευτής), ο πολιτικός και υπουργός Γεώργιος Καρτάλης, ο βαρύτονος Ευάγγελος Μαγκλιβέρας, οι τενόροι Γ. Τουμπακάρης (έπεσε μαχόμενος ηρωικά) και Κώστας Σάμιος, οι ζωγράφοι Σπύρος Βασιλείου και Γιάννης Τσαρούχης (κρατούσε πάντα στα χέρια του μια δική του εικόνα της Παναγίας), οι ηθοποιοί Λάμπρος Κωνσταντάρας (τραυματίστηκε σε μάχη και όταν έγινε καλά ζήτησε να τον ξαναστείλουν στην πρώτη γραμμή), Διονύσης Παπαγιαννόπουλος (έφεδρος ανθυπολοχαγός στην πρώτη γραμμή), Ντίνος Ηλιόπουλος (ασυρματιστής του πυροβολικού), Παντελής Ζερβός (λοχίας στην πρώτη γραμμή), Νίκος Σταυρίδης (τραυματιοφορέας), Λυκούργος Καλλέργης, Θάνος Κωτσόπουλος, Μάνος Κατράκης, Στέλιος Βόκοβιτς, Γκίκας Μπινιάρης, Νάσος Χριστογιαννόπουλος, Φρίξος Θεοφανίδης, Μάκης Τζίνης, Στέφανος Πήλιος. Όλοι με ψυχή λέοντα στην πρώτη γραμμή. Δύο γενναίοι ηθοποιοί που σκοτώθηκαν ήταν οι Δήμος Αυγείας και Πάνος Παπακυριακόπουλος (ο γνωστός ως Πάνος Ντόλης).



Ο έφεδρος ανθυπολοχαγός Διονύσης Παπαγιαννόπουλος

Διαβάστε περισσότερα »

Τρίτη, 28 Οκτωβρίου 2014

Το "ΟΧΙ" των Ελλήνων, 1940

Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940 ο Ιταλός πρεσβευτής, Εμμανουέλε Γκράτσι, έφευγε από την ελληνική πρωθυπουργική κατοικία στην Κηφισιά απογοητευμένος, καθώς γνώριζε ότι η χώρα του, που επεδίωκε έναν φθινοπωρινό στρατιωτικό περίπατο στην Ελλάδα, πλέον θα είχε να αντιμετωπίσει μια οργανωμένη αντίσταση, καθώς η ελληνική στάση απέναντι στο ιταλικό τελεσίγραφο ήταν ξεκάθαρα αρνητική. Ο πόλεμος μόλις είχε αρχίσει.


Προέλασις, Αλέξανδρος Αλεξανδράκης


Το χρονικό της ημέρας του "ΟΧΙ"

03:00: Επιδίδεται από τον πρέσβη της Ιταλίας στην Αθήνα, Εμμανουέλε Γκράτσι, στον Έλληνα πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά, τελεσίγραφο με το οποίο η ιταλική κυβέρνηση ζητούσε "το δικαίωμα να καταλάβη διά των Ενόπλων αυτής Δυνάμεων, κατά την διάρκειαν της σημερινής προς την Αγγλίαν ρήξεως, ωρισμένα στρατηγικά σημεία του ελληνικού εδάφους". Απέναντι σ' αυτή την ιταλική φασιστική απαίτηση, που ουσιαστικά σήμαινε την υποταγή της χώρας, η Ελλάδα διά του πρωθυπουργού της, αρνήθηκε να συναινέσει, πράξη που μεταφράστηκε στο ιστορικό "ΟΧΙ".

04:00: Ο διοικητής της VIII Μεραρχίας, υποστράτηγος Χαράλαμπος Κατσιμήτρος, πληροφορείται τηλεφωνικώς από το ΓΕΣ την παρακάτω ανακοίνωση: "Ο Ιταλός πρεσβευτής την 03:00, διά διακοινώσεώς του προς την Ελληνικήν Κυβέρνησιν, εζήτησε να εισέλθωσι, σήμερον την 6ην πρωινήν, τα ιταλικά στρατεύματα εις το ημέτερον έδαφος και ότι εν περιπτώσει αρνήσεως θα εισέλθωσι διά της βίας. Η Κυβέρνησις απέρριψε την αίτησιν ταύτην του Ιταλού πρέσβεως και διατάσσει αντίστασιν μέχρις εσχάτων."

05:30: Μισή ώρα πριν την εκπνοή του τελεσιγράφου που επιδόθηκε αρχίζει η ιταική εισβολή (XXV Σώμα Στρατού Τσαμουριάς) στην Ήπειρο με 7 φάλαγγες. Στην περιοχή της Πίνδου, η ιταλική Μεραρχία Τζούλια προσβάλλει από τις 05:00 τα προωθημένα τμήματα του Αποσπάσματος Πίνδου με 5 φάλαγγες. Στην περιοχή της βορειοδυτικής Μακεδονίας ο ιταλικός στρατός περιορίζεται σε εκτέλεση πυρών πυροβολικού. Η ιταλική αεροπορία παρέχει υποστήριξη στους εισβολείς και επιπλέον βομβαρδίζει τις περιοχές του Ναυστάθμου Σαλαμίνας, του Σκαραμαγκά Πειραιά και των Πατρών.

Ο ελληνικός στρατός ήταν από καιρό έτοιμος για ενδεχόμενη εχθρική εισβολή τόσο σε επίπεδο πολεμικής προπαρασκευής όσο και σε επίπεδο πληροφοριών μέσω της αντικατασκοπείας.

Οι ιταλικές ένοπλες δυνάμεις κλήθηκαν να επιτεθούν σε ένα έδαφος με δύσκολη ορεινή μορφολογία που δεν γνώριζαν καθόλου. Ενώ το ηθικό τους ενισχυόταν μόνο από τις φασιστικές πομφόλυγες του "Ντούτσε" που τους καλούσε να πολεμήσουν για μια νέα ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Αντίθετα, οι Έλληνες πολεμιστές μάχονταν κυριολεκτικά "υπέρ βωμών και εστιών". Πολεμούσαν για τις γυναίκες, τα παιδιά τους και την ίδια τους την ύπαρξη. Ο πόλεμος του '40 είναι μια από τις εξαιρετικά σπάνιες στιγμές εθνικής ομοψυχίας που επέδειξε ποτέ αυτός ο φύσει ατίθασος λαός. Και η ομοψυχία αυτή ήταν που οδήγησε στην καθήλωση ενός τόσο ισχυρού εχθρού όπως ο δυναμικός ιταλικός στρατός, αλλά και στη μετέπειτα ηρωική αντίσταση απέναντι στις μηχανοκίνητες γερμανικές. μεραρχίες.



Διαβάστε περισσότερα »

Δευτέρα, 27 Οκτωβρίου 2014

Η Πορεία προς τη Ρώμη, 1922

Στις 27 Οκτωβρίου 1922 ο Μπενίτο Μουσολίνι και οι μελανοχίτωνες φασίστες του ξεκινούν από τη Νάπολη για να πραγματοποιήσουν τη Μεγάλη Πορεία προς τη Ρώμη για την κατάληψη της εξουσίας. Ουσιαστικά επρόκειτο περί ενός ψευδοπραξικοπήματος καθώς όταν δύο μέρες αργότερα (29 Οκτωβρίου) 25.000 μελανοχίτωνες έφτασαν στην "αιώνια πόλη" ο βασιλιάς της Ιταλίας, Βίκτωρ Εμμανουήλ Γ΄, όχι μόνο δεν προέβαλε καμία αντίσταση, αλλά τουναντίον όρκισε αμέσως τον Μουσολίνι πρωθυπουργό.

Ο Μουσολίνι ανήλθε στην εξουσία με καθ' όλα νόμιμο τρόπο, καθώς είχε κερδίσει πολλές συμπάθειες στους μέχρι τότε κρατούντες κι έτσι η κυβερνητική αλλαγή συντελέστηκε με τον πλέον συνταγματικό αλλά και ανώδυνο τρόπο. Για ένα μικρό διάστημα κυβέρνησε δημοκρατικά, κερδίζοντας μια εκλογική αναμέτρηση τον Απρίλιο του 1924 με το εντυπωσιακό 64%. Στις 31 Οκτωβρίου 1926 ο "Ντούτσε", εκμεταλλευόμενος μια απόπειρα δολοφονίας εναντίον του, κατάργησε και τις τελευταίες πολιτικές ελευθερίες των Ιταλών και εγκαθίδρυσε το σκληρό φασιστικό καθεστώς του που θα διαρκούσε μέχρι την απόβαση των Συμμάχων στη Σικελία, στις 10 Ιουλίου 1943.



Διαβάστε περισσότερα »

Κυριακή, 28 Σεπτεμβρίου 2014

Εθνικός Διχασμός, 1916

Ο Βενιζέλος και ο Κωνσταντίνος τον καλό καιρό των Βαλκανικών Πολέμων του 1912-1913, τότε που συνεργάζονταν σχεδόν αρμονικά.

Στις 28 Σεπτεμβρίου 1916 η Ελλάδα βρίσκεται με δύο αντίπαλες κυβερνήσεις, μία στη Θεσσαλονίκη υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο και άλλη στην Αθήνα υπό την επιρροή του βασιλιά Κωνσταντίνου. Αιτία, η διχογνωμία των δύο ανδρών για το αν η χώρα έπρεπε να συνταχθεί ή όχι με τις δυνάμεις της Αντάντ κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου.

Ο Βενιζέλος θεωρούσε απαραίτητη τη συμπαράταξη στο πλευρό της Αντάντ (Αγγλία, Γαλλία), καθώς πίστευε ότι αυτή θα ήταν η νικηφόρα συμμαχία, από τη συμμετοχή της στην οποία η Ελλάδα θα μπορούσε να αποκομίσε μεγάλα εδαφικά οφέλη. Ο Κωνσταντίνος από την άλλη υποστήριζε τη διατήρηση ουδέτερης στάσης από τη μεριά της Ελλάδας, καθώς δεν ήθελε να έλθει αντιμέτωπος με τον κάιζερ της Γερμανίας, Γουλιέλμο Β΄, ο οποίος ήταν αδελφός της συζύγου του Κωνσταντίνου, βασίλισσας Σοφίας. Ο βασιλιάς θεωρούσε ότι νικήτριες του πολέμου θα αναδεικνύονταν οι Κεντρικές Δυνάμεις (Γερμανία, Αυστροουγγαρία, αργότερα προσχώρησαν η Βουλγαρία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία).

Εν τέλει, ο Βενιζέλος επικράτησε και η Ελλάδα εισήλθε στη μεγάλη σύρραξη όταν αυτή έφτανε στο τέλος της, μόλις το 1917. Το τέλος του πολέμου βρήκε τη χώρα με το μέρος των νικητών Συμμάχων της Αντάντ, που της προσέφεραν τα αλύτρωτα εδάφη της ελληνικής Ιωνίας. Οι ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις που θα ακολουθήσουν όμως θα είναι καταστροφικές για τα ελληνικά συμφέροντα και το μεγάλο όνειρο της απελευθέρωσης των χαμένων πατρίδων, που έγινε για λίγα χρόνια πραγματικότητα, θα θαβόταν μαζί με αυτές κάτω από τα ερείπια της μικρασιατικής καταστροφής του 1922.

Ο εθνικός διχασμός διήρκεσε για τουλάχιστον για δύο δεκαετίες και πλήγωσε βαθιά τους Έλληνες, που ποτέ μέχρι τότε δεν είχαν συσπειρωθεί με φανατισμό γύρω από δύο τόσο έντονες πολιτικές προσωπικότητες. Ιστορικά, το κεφάλαιο αυτό θα κλείσει με τον πιο απόλυτο τρόπο. Με την επιβολή της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά, τον Αύγουστο του 1936.
Διαβάστε περισσότερα »

Σάββατο, 27 Σεπτεμβρίου 2014

Η δολοφονία του Καποδίστρια, 1831


Στις 27 Σεπτεμβρίου του 1831 δολοφονείται στο Ναύπλιο ο κυβερνήτης της Ελλάδας, Ιωάννης Καποδίστριας.

Ο κυβερνήτης δολοφονήθηκε έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα, καθώς πήγαινε να παρακολουθήσει την κυριακάτικη θεία λειτουργία. Δράστες ήταν ο Κωνσταντίνος και Γεώργιος Μαυρομιχάλης, αδελφός και γιος του ηγέτη της Μάνης Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, αντίστοιχα.

Τον Καποδίστρια συνόδευε ο Κρητικός μονόχειρας σωματοφύλακάς του Γεώργιος Κοζώνης, ο οποίος πυροβόλησε τον Κωνσταντίνο Μαυρομιχάλη. Τον τελευταίο τον αποτελείωσε ο όχλος, το δε πτώμα του πετάχθηκε στο λιμάνι. Ο Γεώργιος Μαυρομιχάλης κατέφυγε στη γαλλική πρεσβεία, από όπου και παραδόθηκε στις αρχές για να δικαστεί ύστερα από την επιμονή του πλήθους που είχε συγκεντρωθεί και απειλούσε να κάψει την πρεσβεία. Τελικώς καταδικάστηκε σε θάνατο και τουφεκίστηκε λίγες μέρες αργότερα. Ο τραγικός θάνατος του Καποδίστρια βύθισε σε θλίψη τον γεωργικό πληθυσμό, ενώ αντίθετα στην Ύδρα δέχτηκαν την είδηση με πανηγυρισμούς.

Υποστηρίζεται ότι καταλυτικό ρόλο στην δολοφονία του διαδραμάτισαν οι ξένες δυνάμεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι, παρά την παρέλευση τόσο μεγάλου χρονικού διαστήματος, ο φάκελος για τη δολοφονία του Καποδίστρια στα βρετανικά αρχεία παραμένει ακόμη απόρρητος. Στο σχεδιασμό της συνομωσίας φαίνεται πως πρωτοστάτησε ο Γάλλος στρατηγός Gerard, διοικητής τότε του τακτικού στρατού που επιχείρησε να οργανώσει ο ίδιος ο Καποδίστριας. Δύο ολόκληρους μήνες πριν από τη δολοφονία, οι αξιωματικοί του γαλλικού εκστρατευτικού σώματος στην Πελοπόννησο, στις μεταξύ τους συζητήσεις, δεν αμφέβαλλαν καθόλου ότι πλησίαζε η ημέρα της δολοφονίας ή απλώς της ανατροπής του κυβερνήτη.

Μετά τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια τη θέση του κυβερνήτη ανέλαβε για κάποιο διάστημα ο αδερφός του, Αυγουστίνος Καποδίστριας, ως πρόεδρος της Διοικητικής Επιτροπής που διόρισε η Γερουσία. Τη σορό του Καποδίστρια μετέφερε ο αδερφός του στην Κέρκυρα, όπου και ενταφιάστηκε στη Μονή Πλατυτέρας. Ως κυβερνήτης, ο Καποδίστριας αρνήθηκε να δεχθεί μισθό, όπως επίσης αρνήθηκε χρηματική αποζημίωση από τον Τσάρο για να μην κατηγορηθεί από τους αντιπάλους του για μεροληψία απέναντι στη Ρωσία, ενώ διέθεσε όλη του την περιουσία για τους σκοπούς του κράτους.
Διαβάστε περισσότερα »

Παρασκευή, 26 Σεπτεμβρίου 2014

Ιερή Συμμαχία, 1815


Στις 26 Σεπτεμβρίου 1815 συνάπτεται στο Παρίσι η η μυστική τριμερής συνθήκη της Ιερής Συμμαχίας μεταξύ των Αυτοκρατόρων της Ρωσίας, της Αυστρίας και του Βασιλιά της Πρωσίας. Αργότερα στη συμμαχία αυτή προσχώρησαν η Αγγλία και η Γαλλία.

Αρχικός σκοπός της Συμμαχίας ήταν τα βασίλεια των τριών ηγεμόνων (Αλέξανδρος Α΄ της Ρωσίας, Φραγκίσκος Α΄ της Αυστρίας, Φρειδερίκος-Γουλιέλμος Γ΄ της Πρωσίας) να παραμείνουν ενωμένα και πιστά στις πανανθρώπινες αρχές της χριστιανικής πίστης, σαν μια μεγάλη θρησκευτικοπολιτική οικογένεια. Πολύ γρήγορα όμως αυτός ο σκοπός μεταβλήθηκε από τη στιγμή που επικεφαλής του "Διευθυντηρίου" της Ιεράς Συμμαχίας ανέλαβε ο Αυστριακός πρίγκιπας Κλέμμενς φον Μέττερνιχ. Ο τελευταίος μετέτρεψε τη Συμμαχία σε όργανο απολυταρχισμού και βιαιότητας, πνίγοντας στο αίμα κάθε φιλελεύθερη προσπάθεια ανεξαρτητοποίησης μικρότερων λαών.

Το τέλος της Ιερής Συμμαχίας επήλθε με την πλήρη επιτυχία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, η οποία εδραιώθηκε παρά τις αδιάκοπες προσπάθειες του Μέττερνιχ να τη διαλύσει με κάθε δύναμη που διέθετε. Οι επαναστάσεις του 1830 και 1834 σε Γαλλία και Βέλγιο αντίστοιχα απλά ολοκλήρωσαν την κατάρρευση της Ιερής Συμμαχίας, που συνδέθηκε με μια αναχρονιστική περίοδο της νεότερης ευρωπαϊκής ιστορίας.

Ο Κλέμμενς φον Μέττερνιχ

Διαβάστε περισσότερα »

Σάββατο, 20 Σεπτεμβρίου 2014

Η κηδεία του Σεφέρη γίνεται λαϊκό κύμα κατά της χούντας

Στις 20 Σεπτεμβρίου του 1971 πεθαίνει ο Γιώργος Σεφέρης.
Αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές και εκ των δύο μοναδικών Ελλήνων βραβευμένων με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, μαζί με τον Οδυσσέα Ελύτη, και τριών νομπελιστών, μαζί με τον Χριστόφορο Πισσαρίδη (Νόμπελ Οικονομικών) από την Κύπρο.


Στις 22 Ιουλίου 1971 ο ποιητής εισήχθη στον Ευαγγελισμό με συμπτώματα έλκους, το οποίο τον ταλαιπωρούσε τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Πέθανε τη Δευτέρα 20 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους. Δύο μέρες αργότερα πραγματοποιήθηκε η κηδεία του, η οποία εξελίχθηκε σε σιωπηρή πορεία κατά της δικτατορίας. Μετά τον θάνατό του εκδόθηκε το προσωπικό του ημερολόγιο με τίτλο «Μέρες…», καθώς και το «Πολιτικό» του ημερολόγιο.


Για δεύτερη φορά στη διάρκεια της "μαύρης" επταετίας ο λαός βρήκε την ευκαιρία να διαδηλώσει μαζικά κατά της Χούντας. Η κηδεία του μεγάλου ποιητή μετατράπηκε σε ένα βουβό κύμα διαμαρτυρίας εναντίον του σκληρού καθεστώτος. Κάτι ανάλογο είχε συμβεί λίγα χρόνια νωρίτερα, στην κηδεία του Γεωργίου Παπανδρέου, το 1968.

Πλησίαζε ο καιρός που οι τύραννοι θα ρίχνονταν "επί ασπαλάθων"...
Διαβάστε περισσότερα »